Skip to main content Skip to search
31 Jan 2012
2 min 4 sec
David Germano
Video Overview
Creators: 
Unknown

Woman of the Lhalung btsan khang household talking about use of honorifics in Lhasa when she was young.

Transcript search
No results found for this search
0 of 0
  • བུད་མེད་ Woman
    ཆིབས་ཆེན་རྟ་ཡོག་རེད་པ་ཨ་མས། འོ་འདི་མ་གཞི། ཆིབས་ཆེན་ཟེར་གྱི་རེད། ལྟ་ཞེ་ས་ཞེ་དྲགས་ཡོག་རེད།
    The riding horse in honorific language is called chipchen. Like that one, there are many.
  • ལྟ་དེང་སང་ཞེ་ས་ཡོག་མ་རེད་ལྟ། ང་རའི་མི་གཅིག་དགོས་དུས་ཞེ་ས་གང་ཟེར་དགོས་ཀྱི་རེད། ཡང་བརྗེད། ཁོང་རྣམ་པ་ཚོས་མ་མཁྱེན་པ་གང་རེད་གསུང་གི་འདུག་ག
    Nowadays, we hardly use them, and I even forget them. They asked me how I could forget them.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལཱ་རེད།
    I see.
  • བུད་མེད་ Woman
    ལྟ་འདི། ཁོ་ར། ཁོ་ར་ང་རའི་བརླགས་འགྲོའི་བྱེད་ཀྱིས། དེ་གྲས་སྐབས་དུས།
    At times, even I don't remember many of them.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    [གད་མོ་]
    [Laughter]
  • བུད་མེད་ Woman
    ང་ཚོ་ཆུང་ཆུང་སྒང་ལ་ཞེ་ས་ཞེ་པོ་ཅིག་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེད། སོ་སོའི་སྤུན་སྐྱ་ཡིན་ནའི་ལའི་སྤུན་སྐྱ་ལ་ཞེ་ས་མ་བྱེད་པར་ཡ་རབས་གུས་ཞབས་མི་འདུག་གསུང་གི་རེད་པཱ།
    When we were young, we use a lot of honorific language among the relatives. If we failed to do so, it was regarded as disrespectful.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    རེད་རེད།
    Right.
  • བུད་མེད་ Woman
    ང་རའི་སྤུན་སྐྱ་ཕ་མ་གཅིག་རེད་འདའི་ཞེ་དྲགས་གུས་ཞབས་ཞུ་དགོས་ཀྱི་རེད།
    Even though my relatives and I have the same parent, we had to show a lot of respect for each other.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལགས་སོ།
    Okay.
  • བུད་མེད་ Woman
    ཡང་མ་དེ་གཅིག་པ་མ་རེད་པ། ཏིག་ཙམ་ལྟ་ཕན་ཚུན་གཅིག་དབྱེ་བ་ཡོག་རེད་པ།
    As we got a different mother, we were treated slightly differently.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལགས་རེད།
    I see.
  • བུད་མེད་ Woman
    ནང་ལ་བྱེད་དུས་སྒང་ལ་ཞེ་དྲགས་ཞུ་དགོས་ཀྱི་རེད། ཨ་ཅག་ལགས་ཞུ་ཆོག་གི་མ་རེད།
    At home, you had to use the proper honorific language. To your sister, you can't address her as achaklak.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    གང་འདྲ་གསུང་གི་རེད།
    How would you address her?
  • བུད་མེད་ Woman
    ལྕམ་སྐུ་ཞབས་དགོས་ཀྱི་རེད།
    I had to say chamkuzhap (madam).
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལགས།
    What?
  • བུད་མེད་ Woman
    ལྕམ་སྐུ་ཞབས་ཞུ་གི་རེད་པ་མི།
    Chamkuzhap.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལྕམ་སྐུ་ཞབས། འོ་རེད་རེད།
    Right, it is chamkuzhao.
  • བུད་མེད་ Woman
    ལྟ་འདའི་འདི་ཡོག་རེད་པ། ད་ལྟ་ལུང་ཤར་གྱི་གོ་གནས་དེ་ཡོད་ཙང་།
    That is because we have the title of Lungshar.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལཱ་སེ།
    Okay.
  • བུད་མེད་ Woman
    གཞན་ང་ཚོར་ལྕམ་ཐོབ་ཀྱི་མ་རེད། རེད་པཱ།
    Otherwise we won't get the title of cham. Right?
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལཱ་རེད།
    You are right.
  • བུད་མེད་ Woman
    ལྟ་ཨ་ཅག་ལགས་མ་གཞི་དེ་འདྲས་ཐོབ་ཀྱི་མ་རེད།
    A commoner use the term achaklak for a sister.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལཱ་སེ།
    Okay.
  • བུད་མེད་ Woman
    ལྟ་མི་ཞང་ཞང་ཡིན་ན། ཞང་ཞང་ལ་ཞུ་གི་ཡོད།
    For maternal uncle, we call him zhangzhang.
  • ཨ་ནི་ལགས་ལ་ནི་ཨ་ནི་ལགས་ཞུ་ག་བྱེད་ཀྱི་རེད།
    For an aunt, we call her anilak.
  • ལྟ་ང་ཚོར་སྤུན་སྐྱ་མང་ཆས་གྲྭ་པ་ཨ་ནི་རེད་པ། ང་རང་གཉིས་གཅིག་པོ་རེད་པ།
    ཾMost of our relative were monks and nuns, except two of us.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    Right.
    འོ་རེད་རེད།
  • བུད་མེད་ Woman
    ལྟ་ཨ་ཅ་ལགས་ཞུ་གི་ཡོག་རེད། ཞུ་ཁོ་ར་ཕོད་ཡག་ཡོག་མ་རེད།
    In those days, I dare not to address my sister as achaklak.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལཱ་སེ།
    Okay.
  • བུད་མེད་ Woman
    ཡང་སོ་སོ་སོའི་གཅིག་ཡོག་རེད་པཱ། ཡ་རབས་གུས་ཞབས་ཟེར་མཁན།
    As you know, proper etiquettes must be observed.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    རེད། རེད། ཪེད།
    Right. Right.
  • བུད་མེད་ Woman
    སོ་སོའི་སྤུན་སྐྱ་གཅིག་པ་ཡིན་ནའི།
    Even though she is your sibling.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལཱ་སེ།
    Okay.
  • བུད་མེད་ Woman
    ལྟ་དེང་སང་ལྷ་སར་ཆ་བཞག་ནའི་ད་ག་རེད། ཡ་རབས་པ་དེ་ཚོས་ "ཨ་ཅག་ལགས། ཇོ་ལགས།"གསུང་གི་རེད་པ།
    These days, it is the same. Those respectable people will address each as achaklak or jolak (brother).
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ཅོ་ཅོ་ལ་ཇོ་ལགས་ཟེར།
    Jolak is an honorific word for brother.
  • བུད་མེད་ Woman
    ཅོ་ཅོ་ལ་ཇོ་ལགས་ཟེར། སྐུ་དྲག་གིས་ད་ག་རང་གསུང་གི་རེད་ད།
    Jolak is an honorific word for brother. The nobleman would also use that word.
  • དེང་སང་ཇོ་ལགས་གསུང་གི་རེད།
    Even today, we use the word jolak.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    སྤྱིར་བཏང་གི་མི་སེར་དེ་ཚོས་ཇོ་ལགས་སེ་འབོད་སྲོལ་ཡོག་རེད་པས།
    Do the commoners also use the word jolak?
  • བུད་མེད་ Woman
    འབོད་སྲོལ་ཡོག་མ་རེད།
    No, they don't use it.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    འབོད་ཀྱི་ཡོག་མ་རེད།
    They don't use it?
  • བུད་མེད་ Woman
    ཡོག་མ་རེད། ཅོ་ཅོ་ལགས་གསུང་གི་རེད།
    No. They call him chocholak.
  • ལྟ་ང་རང་ཚོ་མི་ཚང་སྤྱིར་བཏང་ཞིག་ཡོག་རེད་པ།
    Ordinary families use that word.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལགས་རེད།
    Yes.
  • བུད་མེད་ Woman
    དེ་ཚོར་ཅོ་ཅོ་ལགས། ཅོ་ཅོ་ལགས་གསུང་གི་རེད།
    The commoners would address their brother as chocholak.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ཅོ་ཅོ་ལགས་ཟེར།
    Chocholak?
  • བུད་མེད་ Woman
    ལགས་འོ། ཅོ་ཅོ་ལགས་གསུང་། ཅོ་ཅོ་དེང་ནང་བཞིན་ཀས་སྨད་ཡོག་མ་རེད།
    Yes, it's chocholak. Not like today, calling them as ké or mé.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལཱ་སེ།
    Okay.
  • བུད་མེད་ Woman
    ལྟ་ལོ་རྒྱུས་དེ་ཡོག་མ་རེད་གཅས།
    No such languages were used.
  • ལྟ་མི་ཚང་ཕལ་ལ་ཞེ་པོ་ཨེ་འདྲས་ཡིན་ན་རེད་མ་གཞན་ཀས་སྨད་ལབ་ཡག་ཡོག་མ་རེད།
    Unless you came from a very lowly family, words like ké or mé were never used.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལཱ་སེ།
    Okay.
  • བུད་མེད་ Woman
    ལྟ་སྐུ་དྲག་ཡིན་པ་དེ་ཚོས་ཇོ་ལགས་རེད། ཨ་ཅག་ལགས་དེས་ཇོ་ལགས་གསུང་གི་རེད།
    A nobleman would use the word jolak. A woman would also use the word to address a man.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལཱ་སེ།
    I see.
  • བུད་མེད་ Woman
    ཇོ་ལགས་རྒན་གཞོན་ཡོག་རེད་པ།
    Then there were elder or junior jolaks.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལཱ་སེ།
    Yes.
  • བུད་མེད་ Woman
    ཨཱ་ནི་ཨོ་ལགས་གསུངས་ཀྱི་རེད་འོག་མ་་་
    There is another term called olak.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ཨོ་ལགས་ཟེར་ཡག་དེ་ག་རེ་གསུང་གི་ཡོག་རེད།
    What is the meaning of olak?
  • བུད་མེད་ Woman
    ཨོ་ལགས་ཟེར་འོག་མ་བུ་གཅིག་ཡོག་རེད་པ།
    Olak means younger sibling, like a younger brother.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    འོ་འོ་འོ།
    I see.
  • བུད་མེད་ Woman
    ལྟ་བུ་བུ་མོ་མེད་པར་ཨོ་ལགས་གསུང་གི་རེད།
    That term can be used for both younger male and female.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    བུ་བུ་མོ་སྤྱིར་བཏང་གང་ག་ཡཱ།
    For both boy and girl?
  • བུད་མེད་ Woman
    གང་ག་ཨོ་ལགས་གསུང་གི་རེད། འོ་འདི་རེད།
    Yes, for all we would use the word olak. That is.
  • དྲི་བ་ལེན་མཁན་ Questioner
    ལཱ་སེ།
    Okay.