Skip to main content Skip to search
25 Aug 2018
6 min 27 sec
Ariana Maki
Video Overview
Creators: 
Dawa Tshering, Tseten Tshering

Singye Dem from Ketokha village in Bongo Gewog (county) in Chukha district, shares about how she was possessed by Khandro (a shaman) and the rituals that she performed being a shaman. She says that she was possessed by Khandro when she was 25 years old and it was passed down from her grandmother. Her Khandro is called Yeshi Tsongyal, in addition during rituals she summons another Khandro named Meto Dem and a spirit too. Singye Dem performs rituals, one called Bja Choe (a summer ritual) during the 4th and 5th month of the Bhutanese calendar, one called Goen Choe (a winter ritual) during the 12th month of the calendar and also a ritual called Tsam Choe (retreat ritual) during the 10th month.

 

ཆུ་ཁ་རྫོང་ཁག་ སྦོང་སྒོར་རྒེད་འོག་ རྐེད་ཏོག་ཁ་གཡུས་ཚན་ནང་ལས་ སེང་གེ་སྒྲོལམ་གྱི་ མོ་ར་མཁའ་འགྲོ་ལྷ་ལུ་ག་དེ་སྦེ་འགྱུར་ཡི་ག་དང་ མོ་གི་ཆོ་ག་གཅི་ར་བཏངམ་ཨིན་ནའི་སྐོར་ལས་བཤད་ནི་འདུག མོ་གི་སླབ་མི་ནང་ མོ་དགུང་ལོ་༢༥སྦེ་སྡོདཔ་ད་ མོ་མཁའ་འགྲོ་ལྷ་ལུ་འགྱུར་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་མོ་རའི་ཨང་རྒས་ལས་ བརྒྱུད་དེ་འོང་འོངམ་ཨིན་མས། མོ་གི་མཁའ་འགྲོ་གི་མིང་ལུ་ ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་ཟེར་སླབ་ཨིནམ་དང་ སོ་སོ་མཁའའགྲོ་མེ་ཏོག་སྒྲོལ་མ་ཟེར་མི་ཡང་ཡོད་ཟེར་ཨིན་མས། མོ་གི་ཟླཝ་བཞི་པ་དང་ ལྔ་པའི་ནང་ བྱཱར་ཆོས་ཆོ་ག་བཏང་ནི་ཡོདཔ་དང་ ཟླཝ་༡༢པའི་ནང་ དགུན་ཆོས་བཏངམ་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད་ ཟླཝ་༡༠པའི་ནང་ལ་ཡང་ མཚམས་ཆོས་ཆོ་ག་བཏངམ་ཨིན་མས། 

 

Transcript search
No results found for this search
0 of 0
  • རྡོ་རྗེ་བི་ད
    ལགས་སོ་ལགས། ཨ་མ་ཁྱོད་རང་གི་ སྔོན་མ་རང་མཚན་ཅིག་ དེ་ལས་གཡུས་འ་ནེམ་ཅིག་གསུངས་གནང་ཟེར་ཞུ་ནི་ཨིན་ལགས། First of all can you introduce yourself, your name and the village?
  • སེང་གེ་སྒྲོལ་མ
    ང་རང་གི་མིང་འདི་སེང་གེ་སྒྲོལམ་ཨིན་ལགས། I am Singye Dema
  • རྡོ་རྗེ་བི་ད
    ལགས་སོ་ལགས་ སྟེ་ད་ཨ་མ་ཁྱོད་རང་སྟེ་ ན་གཡུས་སྒོ་འདི་ནང་ལུ་སྟེ་ལྷ་གསོལ་མི་ཅིག་ཨིན་མས་པ་སྨོ་ལགས། ད་ཁྱོད་རང་རྣལ་འབྱོརམ་ཅིག་ཨིན་མས། འ་ནི་སྦེ་འབདཝ་ད་ ད་ཁྱོད་རང་གི་ད་ ལྷ་འདི་ག་སྟེ་ལས་སྦེ་ བརྒྱུད་དེ་འོང་འོངམ་སྨོ་ལགས། སྔོན་མ་རང་སྟེ་ ཁྱོད་རང་གི་རི་བཟང་འདྲཝ་ཡང་ཅིན་ སྔོན་མ་ལས་བརྒྱུད་དེ་འོང་འོངམ་ཅིག་འོང་པ་ལགས། སྟེ་འ་ནེམ་ཅིག་སྐོར་ལས་དམ་དྲ་ཅིག་གསུངས་གནང་ཟེ། You are one of the shamen here in the village and who inherited this culture to you. There might have someone who taught you the tradition before.
  • སེང་གེ་སྒྲོལ་མ
    ལྷ་འདི་མ་པ་སྔོན་མ་སྔོན་མ་ལས་རང་འདུག་ལགས་ དང་ཕུག་ཕམ་མའི་གི་སྐབས་ལས་རང་འདུག་ལགས། ཕམ་རྒསན་རྒས་འདི་ཚུ་གི་སྐབས་ལས་འདུག་ལགས། དང་ཕུ་ལས་རང་། The tradition has been practiced since my great grand parent.
  • རྡོ་རྗེ་བི་ད
    ལགས་སོ་ལགས། སྟེ་ད་ཁྱོད་རང་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ སྟེ་ལྷ་འདི་ད་ནམ་ལས་ཆགས་ཆགཔ་སྨོ་ལགས། ཁྱོད་ར་སྐྱེས་ལོ་ག་དེམ་ཅིག་ལས་ དགུང་ལོ་ག་དུམ་ཅིག་ལས་ ཁྱོད་རང་འགོ་ལུ་སྟེ་འ་ནི་ལྷ་འདི་ ག་ཟེར་མི་འདི་ལས་སྟེ་ཁྱོད་རང་ལུ་ ཕམ་འབད་བ་ཅིན་སྟེ་ཕམ་ག་ཟེར་མི་འདི་ལས་ ཁྱོད་རང་ལུ་བརྒྱུད་དེ་ འོང་འོངམ་སྨོ་ལགས། What was your age when you became shamen. What was the name of the parent that taught you the tradition.
  • སེང་གེ་སྒྲོལ་མ
    ང་རང་གི་ལྷ་འདི་ ལོ་ཁལ་གཅིག་ལྔ་ལུ་ཨིན་ལགས། ང་རང་འགོ་ལུ་ཆགས་སྟེ་ ལོ་ཁལ་གཅིག་ལྔ་ལུ་ཆགས་ཆགཔ་ཨིན་ལགས། སྟེ་ང་རང་གི་ཨའི་ཨང་རྒས་ གཅིག་འདུག་ཨང་རྒས་འདི་གི་ལྷ་ཨིན་ལགས། ང་རང་གི་ཨའི་གི་ཨའི་ལྷ། མཁའ་གྲོ་ཨིན་ལགས་ལྷ་འདི། When I became shamen I was twenty five and the culture ws inherited from my great grandmother.
  • རྡོ་རྗེ་བི་ད
    སྟེ་ལྷ་འདི་གི་ད་ལྷ་འདི་ལུ་སྣམ་པ་ཡོད་ག་ལགས། མཚན་དང་ལྷ་འདི་གི་མིང་ག་དེ་སྦེ་ཡོདཔ་སྨོ་ལགས། Is there different types of god? What is the name of the gods.
  • སེང་གེ་སྒྲོལ་མ
    ལྷ་འདི་གི་མིང་མཁའ་འགྲོ་ ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་ འབད་མི་ཅིག་ཡོད་ལགས་ ད་ལྷ་སྣམ་པ་ཡོད་ལགས། དེ་ལས་མཁའ་འགྲོ་མེ་ཏོག་སྒྲོལ་མ་ཡོད་ལགས། མཁའ་འགྲོ་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་གཅིག་མེ་ཏོག་སྒྲོལ་མ་གཅིག་ཡོད་ལགས། སྟེ་དེ་ལས་བཙན་ཡོད་ལགས་ ལྷ་སྣམ་པ་ལེ་ཤ་ཡོད་ལགས། There are different types of gods like Khadro Yeshey Tshogyel and Khadro Meto Dolma.
  • རྡོ་རྗེ་བི་ད
    ལགས་སོ་ལགས་ སྟེ་ད་ན་ལུ་འབད་འབདཝ་ད་ནམ་དང་ནམ་རང་འ་ནི་གསོལ་དོ་ཡོདཔ་སྨོ་ལགས། ད་རེས་འབད་བ་ཅིན་ སྟེ་ག་ཅི་གི་དོན་ལས་ ལྷ་འདི་གསོལཝ་སྨོ་ལགས། When do you perform this ritual here?
  • སེང་གེ་སྒྲོལ་མ
    ལྷ་འདི་ང་བཅས་རའི་བྱཱར་མཆོད་དེ་འབད་བ་ཅིན་ ཟླཝ་བཞིཔ་ལྔཔ་པའི་ནང་ གསོལཝ་ཨིན་ལགས། དེ་ལས་དགུན་མཆོད་འབད་བ་ཅིན་ ཟླཝ་བཅུ་ཐམ་འདི་ནང་ཨིན་ལགས། ཟླཝ་བཅུ་ཐམ་འདི་ནང་། སྟེ་ང་བཅས་རང་ནདཔ་ནཱ་འ་ནི་འབད་བ་ཅིན་ ད་ནམ་རང་གསོལ་རུང་བཏུབ་ལགས། ནདཔ་ཡོད་པ་ཅིན། We perform in fourth and fifth monthe of Bhutanese calender if it is in summer and tenth month of the Bhutanese calender if it is in winter.
  • རྡོ་རྗེ་བི་ད
    ད་རུང་འ་ནི་འབད་ ང་རའི་གོ་དོ་བཟུམ་འབད་བ་ཅིག་འབད་བ་ཅིན་ད་ འ་ནི་འབད་མཚམས་བཅད་ཟེར་ཅིག་བརྐྱབ་ནི་ཡོད་ཟེར་ཨི་མས་ལགས། དེ་ནམ་དག་ནམ་རང་བརྐྱབ་ཨིན་ན་ ཡང་ཅིན་ག་དེ་སྦེ་བརྐྱབ་དགོཔ་ཨིན་ན་ As I heard from other people that again there is a culture of performing the ritual called Tsamchey. When will it take place?
  • སེང་གེ་སྒྲོལ་མ
    མཚམས་བཅད་དེ་ ཟླམ་བཅུ་ཐམ་འདི་ནང་བརྐྱབ་དགོ་ལགས། ཞག་གསུམ་སྡོད་དགོ། ཉིནམ་ཕྱེད་དང་བཞི་སྡོད་དགོ་ལགས། མཚམས་བཅད་དེ་ ཁྱིམ་ནང་ཉིནམ་གསུམ་ ཕྱི་ཁར་ཉིནམ་ཕྱེད། ཉིནམ་ཕྱེད་དང་བཞི། This ritual will be performed in tenth month of Bhutanese calender and it will last for three days.
  • རྡོ་རྗེ་བི་ད
    དེ་ལས་འ་ནི་སྟེ་ ག་ཅི་འབད་བརྐྱབ་དགོཔ་སྨོ། ལགས་འ་ནི་འདི། Why is this performed?
  • སེང་གེ་སྒྲོལ་མ
    འདི་ལྷ་འདི་དང་ཅིག་ཁར་ལུ་ད་རུང་ སོ་སོར་ཅིག་འདུག་ལགས། ལྷ་འདི་ཁོ་རང་མིན་པ་རང་ཡབ་ལ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་དང་ རྣལ་འབྱོན་མཚན་ལྡན་ལྷ་སྒྲོན་ཟེར་མི་ཅིག་འདུག་ལགས། འ་ནི་འདི་རོགས་ལོ་གསུམ་ལུ་རོགས་ཡར་ མཚམས་བཅད་དེ་བཞུགས་དོ་ཡོདཔ་མས There is another god known as Yab Tenpai Sherab and Nyeljor Tsenden Lhadon they will remain in the retreat for the three years.
  • སེང་གེ་སྒྲོལ་མ
    སྟེ་ཁོ་མཚམས་ལས་འགྲོལ་ཏེ་ མཚམས་ལས་འགྲོལཝ་ཅིན་ ང་བཅས་མི་ནགཔ་འདི་ཚུ་ན་ནི་ཚ་ནི་ནཝ་ཚཝ་ཕོགཔ་ད་ འ་ནི་འབད་བརྐྱབ་གོ་ལགས། When they come out from the retreat we should perform them for the well being of the people.
  • རྡོ་རྗེ་བི་ད
    ད་ཁྱོད་རང་འ་ནི་ མཚམས་བཅད་ཟེར་མི་འདི་བརྐྱབ་ད་ལུ་ད་འ་ནི་ཁྱོད་རང་ཅིག་གི་འབད་ བརྐྱབ་སྨོ་ ཡང་ཅིན་མི་གཅིག་གི་འབད་བརྐྱབ་ཨིན་ན་ལགས། During the ritual, do you perform by yourself or do you need other friends with you?
  • སེང་གེ་སྒྲོལ་མ
    གཅིག་གི་འབད་ད་སྔོན་མ་འབད་བ་ཅིན་ ང་བཅས་ར་ དཔའ་བོ་རྣལ་འབྱོར་ ལྔ་ལྔ་འདྲུག་འདྲུག་འབད་དགོ་པས་ལགས་ ད་རེ་ནངས་པ་ཁར་ལྷོད་པའི་བསྒང་ལས་ ཉུང་ཉུང་དེ་ང་བཅས་ དཔའ་བོ་རྣལ་འབྱོར་མེད་འབདཝ་ད་ རེ་རེ་གིས་ཡང་བརྐྱབ་ཨིན་ལགས་ ད་ཐབས་རང་མེད་པ་ ད་དཔའ་བོ་རྣལ་འབྱོར་ག་ར་ཤིས་འ་ནི་འབད་རྫོགས་ འབད་བའི་བསྒང་ལས་ད་ཐབས་རང་མིན་འདུག་ལགས། རེ་རེ་གི་ཡང་བརྐྱབ་དགོཔ་འཐོནམ་ཨིན་མས་ལགས། མི་རེ་རེ་གིས། ད་སྔོན་མ་འབད་བ་ཅིན་ལྔ་ལྔ་འདྲུག་འདྲུག་དགོ། སླབ་དཔོན་འདི་གིས་སྟག་ལས་སླབ་ ང་བཅས་སླབ་ཕྲུག་འདི་ཚུ་གི་འོད་ལས་བསླབ་ The the past there were five to six shamen taking part in the ritual. As of today due to decrease of the performer sometimes one perforemer can also do it.
  • རྡོ་རྗེ་བི་ད
    སྟེ་ད་ཁྱོད་རང་གིས་ ཤེས་ཤེསཔ་མཐོང་མཐོང་ཅིག་འབད་བ་ཅིན་ སྔོན་མ་ སྟག་ལས་ད་སྔོན་མ་ཁྱོད་རང་གི་སློབ་དོཔན་འདྲཝ་ཅིག་འོང་པ་ལགས་ འ་ནི་འདི་ཨིན་ན་ལགས། There might be having the teacher. Do you have the teacher?
  • སེང་གེ་སྒྲོལ་མ
    ཨ་ན་ཨང་རྒས་རྟ་མགྲིན་དབང་མོ་ཨིན་ལགས་ ང་རང་གི་སློབ་དོཔན་འདི། Tandin Zangmo here in village is a teacher of mine.
  • རྡོ་རྗེ་བི་ད
    སྟེ་མ་པ་ ད་ན་ལྷ་ན་ལུ་འབད་བ་ཅིན་སྟེ་ ད་ནམ་ལས་སྔོན་མ་ད་ཡང་ཅིན་སྟེ་ དཔའ་བོ་ འ་ནི་ཅིག་གིས་ འ་ནལས་བརྒྱུད་དེ་གིས་འབད་འ་ནི་འབད་འོང་འོངམ་ ཨིན་ཟེར་ འ་ནིམ་ཅིག་འོང་པ་ལགས་ འ་ནེམ་ཅིག་མཁན་རུང་ཡང་གསུངས་གནང་དགེ་པས་ལགས། Was there the legends and ancestors through which you have tramitted this culture.
  • སེང་གེ་སྒྲོལ་མ
    ད་ང་རང་གི་ལྷ་ངོ་མ་འདི་ ང་རང་གུ་ཆགས་མི་ངོ་མ་ངོ་མ་འདི་ མཁའ་འགྲོ་ཨིན་ལགས་ མཁའ་འགྲོ་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་ སྟེ་ང་རང་གིས་ ཨང་རྒས་འགོ་ལུ་ འཆོལ་དེ་ཆགས་ཆགསཔ་མས་ལགས། སྟེ་མ་པ་སྟེ་རོགས་ ཕར་ཤར་ལས་ཚུར་ཨིན་ལགས། འ་ནི་ལྷ་འདི། ཤར་ལས་མཁའ་འགྲོ་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་སླབ་མི་འདི་ སྟེ་ང་རང་ཨང་རྒས་འགོ་ཆགས་དེ་ལས་ ཨང་རྒས་འགོ་ལས་ང་རང་འགོ་ ང་ལོ་༢༥་ལུ་ཆགས་ཆགཔ་ཨིན་ལགས། The name of the god that I perform currently is Khadro Yeshey Tshogyel and this culture was firstly belonged to my grandmother. From her the culture was passed down on me.
  • སེང་གེ་སྒྲོལ་མ
    བཀའ་འདྲིན་ཆེ་ལགས། ན་གིས་འ་ནེམ་ཅིག་གསུངས་གནང་མི་འདི་ལུ་ཡང་སྟེ་ གནམ་མེད་ས་མེད་ལམ་སྲོལ་ལུ་ཕན་ཐོག་པས་པ་ལགས། འ་ནི་འབད་ནི་འདི་གི་ ད་རེས་ང་བཅས་ན་དོན་རྐང་བཙུགས་འབད་ ན་འོང་ ན་ཨ་མ་དང་ཅིག་ཁར་ན་ རྣལ་འབྱོརམ་ཅིག་ཁར་ ལུ་སྟེ་ སྟེ་གནམ་མེད་ས་མེད་སྟེ་ ང་བཅས་རང་གི་ལམ་སྲོལ་ཧ་གོ་ནི་ཨིན་མས་པ་ལགས་ཤུལ་ལས་འབད་ད། Thank you very much. Sharing of your thoughts and ideas would definately help the future generation in preserving the culture. Keeping this in mind we the researcher purposely came here to interview you.
  • སེང་གེ་སྒྲོལ་མ
    འོ་ལགས། ང་བཅས་རང་ག་སྟེ་ཡང་མ་ལྷོད་པའི་མི་འབད་ནི་གི་ག་ཅིག་ཡང་མི་ཤེས་ལ་ ད་ལྟོ་ཚུན་ཚུན། ད་ལྟོ་ཚུན་ཚུན། ག་ནི་ཡང་མི་ཤེས། I could not share the things properly as due the lack of my knowledge.
  • རྡོ་རྗེ་བི་ད
    ནེ་ཅིག་གསུངས་གནང་རུང་ཡང་སྟེ་པར་སྟེ་གནམ་མེད་ས་མེད་སྟེ་ Sharing your thoughts and ideas is more precious.
  • སེང་གེ་སྒྲོལ་མ
    ཕར་ཁ་སླབ་ཐངས་ ཡང་རང་ལུ་མེད་ རང་ཚལ་མ་ནང་སྡོད་པའི་མི་འབད། Being a villager I don't have much idea on how to face such interview.
  • རྡོ་རྗེ་བི་ད
    བཀའ་འདྲིན་ཆེ་ལགས། གཅིག་ན་ང་བཅས་ལུ་གསུངས་གནང་པ་ཅིན་སྟེ་ང་བཅས་ཕ་བརྒྱུད་བུ་བརྒྱུད་ལུ་ཕན་ཐོག་པ་པ་ལགས། འ་ནི་འབད་འབདཝ་ད་ལུ་ ད་རེས་ང་བཅས་ འ་ནི་འཟུམ་སྦེ་ རོགས་གཞུང་གི་ཟས་འགྲོ་བཏང་ ག་དེ་ཅིག་འ་ནི་བཟུམ་སྦེ་ དོན་རྐང་བཙུགས་འབད་ ང་བཅས་ལཱ་འབད་མི་འདི་ཚུག་ཡང་ འ་ནི་འབད་འོང་འབད་འབདཝ་ད་ལུ་སྨོ་ཤིག་ ན་ཨ་མ་དང་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ཕྱེད་འབདཝ་ད་ལུ་སྟེ་ གནམ་ེད་ས་མེད་ ཕན་ཐོག་པའི་ལཱ་ཅིག་ཨིན་ཟེར་ཞི་ནི་ཨིན་ལགས། འ་ནི་འབད་འབདཝ་ད་ སྟེ་ད་རེས་ཨ་མ་དང་འཕྱད་་འབད་ སྟེ་རོགས་ཨ་མ་གིས་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་གསུངས་གནང་དེ་ དེ་ལུ་གནམ་མེད་ས་མེད་བཀའ་འདྲིན་ཆེ་ཟེར་ཞུ་ནི་ཨིན་ལགས། Thank you very much. This footage will remain for generations and benefit them. Since you have shared us everything about the lhasol and we are very pleased having met with you.